Onderzoeksrapport naar gevolgen van scheiding

Begin september verscheen het onderzoeksrapport Nieuwe Gezinnen. De gevolgen van (echt)scheiding en de vorming van stiefgezinnen stond centraal in het rapport. Eén van de conclusies uit het rapport werd breed uitgemeten in de media: het effect van scheiding op kinderen zou eigenlijk wel meevallen. Tussen de 50.000 en 60.000 kinderen maken jaarlijks de scheiding van hun ouders mee. Dertig procent van deze kinderen heeft te maken met problemen als slechte schoolresultaten, emotionele problemen of gedragsproblemen. Echter: kinderen van niet-gescheiden ouders hebben ook dit soort problemen, alleen gaat het dan 'maar' om circa 10%.

Senior onderzoeker Corine van Egten van E-Quality, het kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit, dat het onderzoek deed in opdracht van het ministerie voor Jeugd en Gezin: 'Deze uitkomst hadden we wel verwacht, de cijfers zijn op zich wel bekend, daar is niets nieuws aan. Ook op grond van bestaand onderzoek en van de literatuur wisten we dit al. Het beeld was ontstaan dat álle kinderen last hebben van de echtscheiding van hun ouders. Dat is niet waar, dat toont ons onderzoek ook aan en dat is nu breed uitgemeten in de media. Daarmee is niet gezegd dat een echtscheiding wel meevalt voor kinderen. Sommigen hebben er namelijk wél en ook langdurig last van. De effecten verschillen per kind.'

Mediator
Eén van de conclusies van het onderzoek, is dat gescheiden ouders na hun scheiding en vaak nog jaren daarna vooral behoefte hebben aan juridische en financiële informatie. Naar opvoedinformatie zijn ze veel minder op zoek. Van Egten: 'Er is wel hulp te vinden op het gebied van echtscheiding, maar mensen weten niet goed waar ze die kunnen halen. Wij bevelen aan bij de op te richten centra voor jeugd en gezin, die in elke wijk moeten komen, deskundige informatie onder te brengen over scheiding en de vorming van stiefgezinnen. Het is vermoedelijk niet haalbaar om bij elk centrum een mediator neer te zetten, maar de centra kunnen wel doorverwijzen naar een mediator.'

Effect
De inzet van een scheidingsbemiddelaar kan goed werken bij echtscheiding, stelt Van Egten. 'Ouders die gesprekken hebben gehad met een mediator zijn daar over het algemeen heel tevreden over. Maar sommigen vinden ook dat ze er financieel bij ingeschoten zijn. Die denken dat ze er beter uit waren gekomen als ze een eigen advocaat in de arm hadden genomen. De grote winst van mediation zit in de soepelheid waarmee de scheiding tot stand komt. Dat heeft een gunstig effect op de kinderen, als daarmee de conflicten binnen de perken blijven.' Wel is het van belang dat een mediator niet alleen over juridische kennis beschikt, maar ook over psychologisch en pedagogisch inzicht, zodat hij of zij de ouders ook voor de langere termijn kan leren hun conflicten te hanteren en beperken.

Schuld
Wat onderzoeker Corine van Egten opviel tijdens het onderzoek, was dat bij scheiding één van beide partijen doorgaans als schuldige wordt gezien. 'Die perceptie is lastig', stelt zij, 'zowel voor de schuldige als voor de gedupeerde. Ook kinderen vinden dat moeilijk, want de zogenaamde schuld levert een stigma op dat een bron is van conflicten en dus consequenties heeft voor de kinderen. Bijvoorbeeld op de frequentie waarin de veroorzakende partij nog contact heeft met de kinderen, maar ook op de kwaliteit van de relatie met de kinderen. Ik vraag me af of het altijd nodig is om te praten over de schuldvraag. Het zou mooi zijn als we daarvan af zouden kunnen komen, want ik zie het als schadelijk voor de kinderen.'

Balans
Conflicten tussen de scheidende ouders ziet Van Egten als één van de grootste problemen die gesignaleerd zijn in het onderzoek, net als financiële problemen. 'Dat laatste treft vaak vrouwen', zegt zij. 'Vooral vrouwen met lage inkomens, bijvoorbeeld doordat ze een deeltijdbaan hebben, zijn sterk afhankelijk van alimentatie. De vraag is of die afhankelijkheid gunstig is in een relatie tussen ex-partners.' Stellen die tijdens hun huwelijk de zaken goed in balans hebben, komen ook soepeler door de scheiding, stelt Van Egten. 'Het gaat dan om gezinnen waarin vrouwen economisch zelfstandig zijn en mannen hun deel van de zorgtaken oppakken. Deze mensen lijken na de scheiding ook vaker voor co-ouderschap te kiezen. Voor deze vaders is het gemakkelijker om naast hun werk hun deel in de opvoeding te blijven doen. Toch wordt het merendeel van de vaders nog steeds weekendvader. Deze grote groep vaders is niet als gezin te traceren in de cijfers van het CBS, terwijl ze wel degelijk kinderen hebben en een (hoewel soms beperkte) rol in de opvoeding spelen. Omdat ze nauwelijks in beeld zijn, bestaat de kans dat zij ook over het hoofd gezien worden door organisaties die ondersteuning en informatie over opvoeden bieden.'

Lydia Lijkendijk, redacteur AllesOverScheiding.nl
Overname toegestaan met bronvermelding