Verliesverwerking
Scheiden wordt vaak ervaren als een grote persoonlijke teleurstelling en als een verlies waarvoor een periode van rouw nodig is om dit verlies te verwerken.
Het proces van verliesverwerking is zeer individueel. Ieders eigen situatie, eerdere ervaringen en achtergronden spelen daarbij een rol.
Toch is er wel meer over te zeggen: er zit een meer algemene, grote lijn in ieders individuele proces van verliesverwerking (zoals beschreven door E. Kbler-Ross).
Fase 1 = ontkenning, ongeloof : het kan niet waar zijn
Fase 2 = boosheid, agressie, schuld
Fase 3 = verdriet, pijn
Fase 4 = de put / depressie
= Omslagpunt
Fase 5 = berusting: het is zoals het is
Fase 6 = nieuwe mogelijkheden onderzoeken
Fase 7 = zingeving: wat kan ik eruit leren; persoonlijke groei
Fase 8 = integratie van de nieuwe situatie in je leven
De fases aan de linkerzijde gaan niet zo netjes in volgorde als hier schematisch is weergegeven: het is tezamen een enorm verwarrende periode, waarin elk van deze emoties elkaar afwisselen.
En ook wie eenmaal na het omslagpunt de fase van berusting (fase 5) heeft bereikt, kan ervaren het volgende moment weer terug te zijn aan die linkerzijde.
Maar ook: wie eenmaal de fase van berusting heeft bereikt, zal daar ook telkens weer terugkeren, en uiteindelijk de weg omhoog vinden.
Verliesprocessen bij scheiding
Het hiervoor beschreven proces van verliesverwerking geldt voor beide partners, maar zij gaan dit proces meestal niet tegelijkertijd door.
Scheidingsoverwegingstijd
Degene die het eerst twijfelt of de relatie wel moet worden voortgezet kan er lang over doen om de fases 1 t/m 4 te doorlopen. Soms duurt dit zelfs jaren.
In deze verwarrende periode zullen meestal heel wisselende signalen naar de andere partner worden gezonden, varirend van terugtrekken in zichzelf, naar ruzie en afwijzing, tot gepassioneerde liefde en de verzekering dat jullie beslist bij elkaar zullen blijven.
Deze periode wordt ook wel de scheidingsoverwegingstijd genoemd.
Scheidingsmelding
Als deze periode is afgerond zal degene die het eerst in dit proces kwam een besluit hebben bereikt.
Dat kan zijn: Ik blijf in deze relatie. Ik verander slechts mijn verwachtingen over de ander.
Het kan ook zijn: Ik vertrek uit deze relatie. Ik wil scheiden.
In het laatste geval is het punt van berusting in het verlies van de relatie bereikt. Dat is dan vaak het moment waarop de mededeling aan de partner wordt gedaan. Dat heet dan de scheidingsmelding. Het is van heel groot belang gebleken dat deze mededeling de ander recht in het gezicht wordt gedaan. (zie ook: hoe vertel ik het mijn partner?)
Hoe kom ik hier doorheen?
Het kan goed zijn dat je de wisselende signalen van je partner in de scheidingsoverwegingstijd niet juist hebt genterpreteerd en je dus volledig overvallen voelt door de beslissing van de ander om uit elkaar te willen gaan.
Je duikelt dan in sneltreinvaart de linkerzijde van het proces van verliesverwerking in, en maakt zo in korte tijd de eerste fases daarvan door.
Voor beide (ex-)partners is het belangrijk te weten dat ieder van jullie een eigen tempo heeft van hetzelfde proces, en dat bij dat proces nu eenmaal de verwarrende fases van ontkenning, boosheid, schuld en verdriet horen.
De verwijten die in die fases naar elkaar (of zichzelf) worden gedaan horen daarbij.
Juist omdat deze processen niet met elkaar in de pas lopen kan het nuttig zijn om een neutrale gespreksbegeleider te kiezen die jullie kan helpen om samen tot normale, fatsoenlijke afspraken te komen. Zorg er dan voor dat die persoon gespecialiseerd is in dit soort procesbegeleiding.
De uiteindelijke afspraken die jullie maken zullen juridische gevolgen hebben.
Het is daarom van belang dat jullie geen onomkeerbare (financiele) beslissingen nemen in de periode dat een van jullie nog niet het omslagpunt heeft bereikt.