Samenwonend? Klik hier
Hij / Zij wil scheiden | Mijn partner wil scheiden, wat nu? | Hoe gaat de juridische procedure?

Hoe gaat de juridische procedure?

Voor wie getrouwd is (naar Nederlands recht) geldt dat het huwelijk in principe alleen ontbonden kan worden via de rechter.


Scheiding via de rechter.
Dit is de gewone, officiele gang van zaken, die in de wet is geregeld en al eeuwenlang gebruikelijk is. Het lijkt een zwaar proces, maar als jullie onderling geen geschillen (meer) hebben waar alleen maar de rechter de knoop kan doorhakken is het helemaal niet ingewikkeld. Dan kan je namelijk scheiden op gemeenschappelijk (of: gezamenlijk) verzoek, en wordt de hele procedure voor je geregeld door de rechtshulpverlener.

Echtscheiding op gezamenlijk verzoek
Tegenwoordig wordt echtscheiding in meer dan de helft van de gevallen op gemeenschappelijk verzoek bij de rechter aangevraagd. Er zijn dan geen verdere handelingen meer nodig. Minderjarige kinderen vanaf 12 jaar behoren wel door de rechtbank te worden opgeroepen, maar zij zijn natuurlijk niet verplicht om te komen. Een andere mogelijkheid is dat zij hun mening in een briefje neerleggen. Vervolgens spreekt de rechtbank de echtscheiding uit.

Het indienen van een gezamenlijk verzoek kan echter alleen als de beide partijen het helemaal eens zijn geworden over de gevolgen van de scheiding. De afspraken kunnen zijn vastgelegd bij een notaris, een advocaat of een mediator, eventueel na een (geslaagde) mediation.

Het verzoekschrift aan de rechtbank om op gezamenlijk verzoek echtscheiding uit te spreken moet worden ingediend door een advocaat (eigenlijk: procureur, maar bijna alle advocaten zijn tevens procureur en andersom). Als je bij een echtscheidingsnotaris of een scheidingsbemiddelaar bent voor het maken en vastleggen van je onderlinge afspraken, kan hij of zij dat laten regelen. Zij werken samen met advocaten die het verzoekschrift indienen tegen een acceptabel tarief. Als je bij een advocaat bent voor het maken en vastleggen van jullie afspraken, kan hij dat zelf doen. Kies dan wel een advocaat uit die gespecialiseerd is in echtscheidingszaken.

Na het uitspreken van de echtscheiding moet het echtscheidingsvonnis worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat wordt voor je geregeld.

In geval van een gezamenlijk verzoek tot echtscheiding kan de duur van de echtscheidingsprocedure zelf beperkt blijven tot 4 tot 10 weken, afhankelijk van de drukte bij de rechtbank.


Procedure op tegenspraak
Als je het niet met elkaar eens bent over sommige dingen, zodat daar een beslissing van de rechter voor nodig is, moet de gewone procedure, dus niet op gezamenlijk verzoek, worden gevolgd. Deze verloopt als volgt::

- De ene partij, die de echtscheiding aanhangig wil maken, schakelt een advocaat in om voor hem of haar op te treden.
- De advocaat dient bij de rechtbank een verzoekschrift in, waarin de echtscheiding wordt gevraagd, en eventueel ook nevenvoorzieningen zoals alimentatie en verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap
- De rechtbank geeft gelegenheid aan de ander om schriftelijk te reageren op het verzoek. Daarvoor moet hij/zij dan ook een advocaat inschakelen.
- De rechtbank stelt eventuele minderjarige kinderen vanaf 12 jaar in de gelegenheid om hun zegje te doen (mondeling of met een briefje)
- Als een verweerschrift is ontvangen houdt de rechtbank een zitting, tenzij er geen geschilpunten blijken te zijn.
- Na de zitting geeft de rechtbank een beschikking waarin de echtscheiding wordt uitgesproken, zo nodig met nevenvoorzieningen.
- De advocaat van de verzoekende partij stuurt de beschikking naar de gemeente waar destijds het huwelijk is voltrokken. De gemeente schrijft de echtscheidingsbeschikking in in het register van de burgerlijke stand. Dat is het moment waarop het huwelijk juridisch is geindigd.

De totale duur van deze procedure kan enkele maanden tot een jaar duren, afhankelijk van het aantal geschilpunten waarop moet worden beslist en de drukte bij de rechtbank.


Voorlopige voorzieningen
Soms lopen de emoties hoog op en moet er dringend op korte termijn iets gebeuren. Bijvoorbeeld als onder n dak leven niet vol te houden is en de partners het niet eens kunnen worden wie de woning verlaat, al is het maar tijdelijk. Of als alvast een voorlopig bedrag aan alimentatie moet worden vastgesteld, bijvoorbeeld voor de kinderen.

Ook in die situaties blijft het maken van onderlinge afspraken bijna altijd het beste. Natuurlijk kan men de rechter daarover een beslissing laten nemen, maar een strijd bij de rechter waarbij ieder probeert een voor hem/haar een gunstige beslissing te krijgen is, op zn zachtst gezegd, geen goede manier om een echtscheiding te beginnen. Het maakt het vervolg er zeker niet makkelijker op, en zal meestal het begin zijn van een periode vol pijnlijke emoties.

Bijna altijd zou men moeten proberen het toch eens te worden. Om daarbij te helpen kan het heel verstandig zijn een scheidingsbemiddelaar in te schakelen. Hij/zij is vertrouwd met dit soort situaties en weet wat er allemaal bij komt kijken.

Komt men er toch niet uit, en is de situatie onhoudbaar, dan kan men de rechtbank vragen een zogeheten voorlopige voorziening te treffen. Daarvoor moet men naar een advocaat. Die kan dan niet ook voor de andere partner optreden die dus, als hij.zij het niet eens is met wat er gevraagd wordt, naar een eigen advocaat moet.

Er volgt dan een zitting waarin beide partijen (in feite hun advocaten) hun standpunt bepleiten. De rechtbank doet heel kort na de zitting uitspraak.

De uitspraak kan alleen betrekking hebben op de volgende kwesties:
- wie in de echtelijke woning mag blijven,
- de afgifte van goederen voor dagelijks gebruik,
- bij wie de kinderen zullen wonen,
- de omgangsregeling en
- het bedrag van alimentatie, zowel voor de kinderen als voor de partner.


De beslissing van de rechtbank heet niet voor niets een voorlopige voorziening: de geldigheid van de beslissing is beperkt. In elk geval moet binnen vier weken na het indienen van het verzoek tot voorlopige voorzieningen ook een verzoek tot echtscheiding (of scheiding van tafel en bed) zijn gedaan. Blijft zon verzoek achterwege, dan verliest de beslissing van de rechtbank over de voorlopige voorzieningen haar kracht.

Wordt inderdaad tijdig een verzoek tot echtscheiding ingediend (en niet weer ingetrokken), dan blijven de opgelegde voorlopige voorzieningen gelden tot de beslissingen in de hoofdprocedure zijn gaan gelden.